Waarom je open keuken ’s avonds nooit helemaal tot rust komt

Half tien ’s avonds. De afwas is gedaan, alleen de braadpan staat nog te weken en de theedoek hangt over de ovendeur. Jij ligt met opgetrokken benen op de bank en kijkt recht op die pan, want de muur die er vroeger tussen zat is er allang uit.

Bijna iedereen sloopte diezelfde muur

Niet zo lang geleden was een keuken een aparte ruimte met een deur erin. Je kookte, je ruimde op, je deed het licht uit en daarmee was het klaar.

Bij vrijwel elke verbouwing van de afgelopen twintig jaar is die muur eruit gegaan, en meestal met goede reden. Het levert licht op, ruimte, en een huis waarin je niet in je eentje staat te snijden terwijl de rest in de andere kamer zit. Toch denk ik dat de open keuken de meest gevierde en minst doordachte verbouwing van die twintig jaar is. Bijna niemand vertelt erbij wat je ervoor inlevert.

Een werkplek die je niet kunt uitzetten

Een keuken is in de kern gereedschap. Een blad om op te snijden, kasten om spullen in op te bergen, apparaten om iets warm te maken. Zolang dat achter een deur stond, gaf dat helemaal niets.

Nu ligt het de hele avond in je blikveld. Je merkt het aan jezelf op de gekste momenten. Om kwart over elf sta je toch nog even dat blad af te nemen, niet omdat het vies is, maar omdat je er al twee uur naar zit te kijken. Een ruimte die eruitziet als een werkplek, zet je hoofd ook in de werkstand.

Wat je op zo’n moment ziet is niet zozeer de keuken als wel het gereedschap ervan. De grepen, de randjes van de kastdeurtjes, de sprongetjes in hoogte en het glimmen van roestvrij staal.

De grepen verdwenen al in 1960

Het aardige is dat de oplossing er al lag voordat het probleem bestond. In 1960 kwam een meubelfabriek in het Duitse Löhne met een keuken waarvan de kastdeuren geen zichtbare grepen meer hadden, en in datzelfde jaar kreeg het bedrijf de merknaam waaronder we het nu kennen. Tot op de dag van vandaag geldt het als de uitvinder van de greeploze keuken.

Dat was toen puur een designkeuze in de modernistische traditie, en niemand dacht daarbij aan open woonruimtes. Die kwamen pas decennia later. Maar wie nu vanaf zijn bank naar zo’n front kijkt, snapt meteen waarom het werkt. Zonder grepen leest een kastenwand als meubel in plaats van als keuken. Je oog glijdt eroverheen en blijft nergens haken.

Wat dat betekent als je nu iets nieuws laat maken

De vertaling naar de praktijk is minder ingewikkeld dan het klinkt, en het begint niet bij de fronten maar bij je verlichting. Zet die op een dimmer, zodat de ruimte na het koken iets anders kan worden dan overdag. Daarna is het vooral een kwestie van wegwerken. Alles wat je dagelijks aanraakt hoort achter een dichte deur, de apparatuur idealiter achter een front, en één materiaal dat over de hele wand doorloopt doet meer voor de rust dan welk decoratiestuk ook.

Hoe ver je daarin gaat, verschilt sterk per lijn. Bij de minimalistische Pure-collectie verdwijnt vrijwel alle techniek in de architectuur, terwijl Classic juist speelt met geprofileerde fronten, glas en glans. Wil je dat je keuken ’s avonds echt wegvalt, dan kom je uit bij de greeploze SieMatic keukens uit die eerste hoek.

Eén ding is de moeite waard om zelf te ervaren. Greeploos werkt namelijk niet overal op dezelfde manier. De ene deur open je met een lichte duw, de andere via een smalle uitsparing in het front of een greeplijst die je nauwelijks ziet. In je hand voelt dat allemaal net anders. Sta in een showroom dus even stil bij het openen zelf, want dat is het gebaar dat je de komende jaren tienduizenden keren gaat maken.

Ga vanavond eens op je bank zitten en kijk echt naar wat je vanaf daar ziet. Tel hoeveel dingen er in je blikveld staan die je liever niet zou zien.